Over Edward Bach
Was Bach nou een arts of een homeopaat?
Beide wel, en beide niet...
In 1913 behaalde Edward Bach in Londen de universitaire titels MB (Bachelor of Medicine) en BS (Bachelor of Surgery) en werd daarmee gediplomeerd arts. In 1914 behaalde hij zijn DPH (Doctor of Public Health) in Cambridge. Deze titels vind je terug op zijn grafsteen in Brightwell-cum-Sotwell, Wallingford, waar hij de laatste jaren van zijn leven woonde in Mount Vernon, het huis waar nu het Bach Centre in gehuisvest is.
In 1918 ging hij werken in het London Homoeopathic Hospital, en maakte daar kennis met het werk van Samuel Hahnemann, de grondlegger van de homeopathie. Onder de indruk van wat Hahnemann gevonden had, vervolgde hij zijn carrière als homeopaat.
Vanaf 1928 ging hij steeds meer experimenteren met zelf in de natuur gevonden bloemen en bloesems, en vond hij de remedies die nu bekend zijn als de Bachbloesems. In het begin bereidde hij die nog op een homeopathische manier, maar later vond hij een nieuwe manier van bereiden.
In zijn laatste jaren noemde hij zichzelf graag "herbalist", kruidengenezer, en schreef hij dat hij het pad van de orthodoxe geneeskunde had verlaten.
Beide wel, en beide niet...
In 1913 behaalde Edward Bach in Londen de universitaire titels MB (Bachelor of Medicine) en BS (Bachelor of Surgery) en werd daarmee gediplomeerd arts. In 1914 behaalde hij zijn DPH (Doctor of Public Health) in Cambridge. Deze titels vind je terug op zijn grafsteen in Brightwell-cum-Sotwell, Wallingford, waar hij de laatste jaren van zijn leven woonde in Mount Vernon, het huis waar nu het Bach Centre in gehuisvest is.
In 1918 ging hij werken in het London Homoeopathic Hospital, en maakte daar kennis met het werk van Samuel Hahnemann, de grondlegger van de homeopathie. Onder de indruk van wat Hahnemann gevonden had, vervolgde hij zijn carrière als homeopaat.
Vanaf 1928 ging hij steeds meer experimenteren met zelf in de natuur gevonden bloemen en bloesems, en vond hij de remedies die nu bekend zijn als de Bachbloesems. In het begin bereidde hij die nog op een homeopathische manier, maar later vond hij een nieuwe manier van bereiden.
In zijn laatste jaren noemde hij zichzelf graag "herbalist", kruidengenezer, en schreef hij dat hij het pad van de orthodoxe geneeskunde had verlaten.
Was Bach een vrijmetselaar?
Dat klopt. Nora Weeks, zijn assistente en biograaf, schrijft bij zijn vertrek uit Londen in mei 1930, dat het moeilijkste van alles was om afscheid te nemen van de leden van de vrijmetselaarsloges waartoe hij behoorde.
Ook wordt aangenomen dat het diner waaraan Bach in 1928 deelnam, en waar Nora Weeks van beschrijft dat daar zijn idee ontstond om mensen in types in te delen een diner van vrijmetselaars was.
Zijn laatste lezing, in oktober 1936, enkele weken voor zijn dood was een lezing voor de vrijmetselaars.
Dat klopt. Nora Weeks, zijn assistente en biograaf, schrijft bij zijn vertrek uit Londen in mei 1930, dat het moeilijkste van alles was om afscheid te nemen van de leden van de vrijmetselaarsloges waartoe hij behoorde.
Ook wordt aangenomen dat het diner waaraan Bach in 1928 deelnam, en waar Nora Weeks van beschrijft dat daar zijn idee ontstond om mensen in types in te delen een diner van vrijmetselaars was.
Zijn laatste lezing, in oktober 1936, enkele weken voor zijn dood was een lezing voor de vrijmetselaars.
Over Bachbloesems
Zijn Bachbloesems homeopathisch?
Neen.
Bachbloesems worden niet op een homeopathische manier gemaakt. Er is geen sprake van herhaaldelijk schudden en "verdunnen". Toen Bach met zijn bloesems begon was hij nog homeopaat, en de eerste bloesems bereidde hij nog wel op homeopathische manier. Later bedacht hij echter zijn eigen manier van bereiden, en deze was niet langer homeopathisch.
In een poging om de Bachbloesems erkend te krijgen als "medicijnen" is op een bepaald moment door het Bach Centre wel gekozen om ze te laten registreren als homeopathische middelen. De overeenkomst met homeopathische middelen is dat het allebei energetische middelen zijn (en er dus geen "werkzame stoffen" in zitten) maar de bereidingswijze is volkomen verschillend.
Neen.
Bachbloesems worden niet op een homeopathische manier gemaakt. Er is geen sprake van herhaaldelijk schudden en "verdunnen". Toen Bach met zijn bloesems begon was hij nog homeopaat, en de eerste bloesems bereidde hij nog wel op homeopathische manier. Later bedacht hij echter zijn eigen manier van bereiden, en deze was niet langer homeopathisch.
In een poging om de Bachbloesems erkend te krijgen als "medicijnen" is op een bepaald moment door het Bach Centre wel gekozen om ze te laten registreren als homeopathische middelen. De overeenkomst met homeopathische middelen is dat het allebei energetische middelen zijn (en er dus geen "werkzame stoffen" in zitten) maar de bereidingswijze is volkomen verschillend.
Ik lees van alles over alcohol in Bachbloesems. Wat is beter wel of geen alcohol?
Bachbloesems worden niet slechter of beter van alcohol. Maar de alcohol is onontbeerlijk tijdens het maakproces. Er zijn drie stappen in het maken van een Bachbloesem:
Stap 1:
De moedertinctuur wordt houdbaar gemaakt door de flessen te vullen met 1 helft remedie en 1 helft cognac. Daarmee bevat een moedertinctuur altijd 20% alcohol, en is oneindig houdbaar. De Bachbloesem-maker gebruikt de moedertinctuur voor het maken van de winkelflesjes.
Stap2:
De winkelflesjes (ook wel voorraadflesjes genoemd) worden gemaakt door 2 druppels moedertinctuur toe te voegen aan 30 ml cognac (40%) of een lichte verdunning daarvan (27%). Ook die zijn dan oneindig houdbaar, ondanks de wettelijke eis dat daar een uiterste verkoopdatum op moet staan. Vanuit deze flesjes wordt een gebruikersflesje gemaakt.
Stap3:
Het gebruikersflesje bevat 30 ml water waaraan steeds 2 druppels worden toegevoegd van iedere remedie die nodig is. Het bevat dus alleen nog de alcohol uit die druppels, ca. 0,1% per 2 druppels. (N.B. Lees ook de volgende vraag over houdbaarheid.)
Het is de bedoeling dat je de remedie inneemt vanuit het gebruikersflesje (vrijwel zonder alcohol), terwijl het flesje dat je in de winkel koopt (met alcohol) je voorraad is, waarmee je heel vaak (ca. 400x) een gebruikersflesje kunt maken. Daar doe je dus je hele leven mee. Alleen wanneer je even geen leeg flesje hebt en je wil toch de remedie innemen, dan kun je de druppels rechtstreeks uit het winkelflesje nemen en dan neem je de alcohol voor lief, maar dat is niet hoe het bedoeld is. Je kunt in dat geval ook een paar druppels in een glas water doen, en daar in de loop van de dag steeds een klein slokje uit nemen.
Bij Bachbloesems gaat het erom hoe vaak je even met de bloesem in aanraking komt, niet hoeveel je ervan neemt.
Bachbloesems worden niet slechter of beter van alcohol. Maar de alcohol is onontbeerlijk tijdens het maakproces. Er zijn drie stappen in het maken van een Bachbloesem:
Stap 1:
De moedertinctuur wordt houdbaar gemaakt door de flessen te vullen met 1 helft remedie en 1 helft cognac. Daarmee bevat een moedertinctuur altijd 20% alcohol, en is oneindig houdbaar. De Bachbloesem-maker gebruikt de moedertinctuur voor het maken van de winkelflesjes.
Stap2:
De winkelflesjes (ook wel voorraadflesjes genoemd) worden gemaakt door 2 druppels moedertinctuur toe te voegen aan 30 ml cognac (40%) of een lichte verdunning daarvan (27%). Ook die zijn dan oneindig houdbaar, ondanks de wettelijke eis dat daar een uiterste verkoopdatum op moet staan. Vanuit deze flesjes wordt een gebruikersflesje gemaakt.
Stap3:
Het gebruikersflesje bevat 30 ml water waaraan steeds 2 druppels worden toegevoegd van iedere remedie die nodig is. Het bevat dus alleen nog de alcohol uit die druppels, ca. 0,1% per 2 druppels. (N.B. Lees ook de volgende vraag over houdbaarheid.)
Het is de bedoeling dat je de remedie inneemt vanuit het gebruikersflesje (vrijwel zonder alcohol), terwijl het flesje dat je in de winkel koopt (met alcohol) je voorraad is, waarmee je heel vaak (ca. 400x) een gebruikersflesje kunt maken. Daar doe je dus je hele leven mee. Alleen wanneer je even geen leeg flesje hebt en je wil toch de remedie innemen, dan kun je de druppels rechtstreeks uit het winkelflesje nemen en dan neem je de alcohol voor lief, maar dat is niet hoe het bedoeld is. Je kunt in dat geval ook een paar druppels in een glas water doen, en daar in de loop van de dag steeds een klein slokje uit nemen.
Bij Bachbloesems gaat het erom hoe vaak je even met de bloesem in aanraking komt, niet hoeveel je ervan neemt.
Hoe lang zijn Bachbloesems houdbaar?
De moedertincturen en de voorraadflesjes (zie de vorige vraag over alcohol) zijn oneindig houdbaar, maar wettelijk moet er een uiterste houdbaarheidsdatum op de flesjes staan.
Voor de gebruikersflesjes geldt: bij normaal gebruik (4x daags 4 druppels) is zo'n flesje na 30 dagen leeg. Omdat de basis van zo'n flesje geen kraanwater is maar bronwater ("Spa blauw") is 30 dagen geen probleem. (Let wel op dat het pipetje schoon blijft en dus niets raakt.)
Als je zo'n flesje langer wil bewaren, dan is het wenselijk om er wat alcohol aan toe te voegen. Anderhalve ml Cognac zorgt voor een concentratie van 2% alcohol, en dan is zo'n gebruikersflesje wel tot een jaar houdbaar.
De moedertincturen en de voorraadflesjes (zie de vorige vraag over alcohol) zijn oneindig houdbaar, maar wettelijk moet er een uiterste houdbaarheidsdatum op de flesjes staan.
Voor de gebruikersflesjes geldt: bij normaal gebruik (4x daags 4 druppels) is zo'n flesje na 30 dagen leeg. Omdat de basis van zo'n flesje geen kraanwater is maar bronwater ("Spa blauw") is 30 dagen geen probleem. (Let wel op dat het pipetje schoon blijft en dus niets raakt.)
Als je zo'n flesje langer wil bewaren, dan is het wenselijk om er wat alcohol aan toe te voegen. Anderhalve ml Cognac zorgt voor een concentratie van 2% alcohol, en dan is zo'n gebruikersflesje wel tot een jaar houdbaar.
Ik zie bij verschillende merken Bachbloesems verschillende concentraties staan. Hoe zit dit?
Ja, dat is verwarrend.
Maar als je het analyseert zie je dat al die leveranciers de remedies op dezelfde manier maken, maar dat verschillend opschrijven.
In de jaren dat Bach zijn Bachbloesems ontwikkelde heeft hij voortdurend kleine aanpassingen gedaan, ook aan de doseringen. Die dosering bleek niet heel nauw te komen omdat Bachbloesems niet met werkzame stoffen werken, maar met het "activeren" van het water waar je de remedie in doet. Het water wordt dan zelf de remedie. Uiteindelijk kwam hij uit op: doe 2 druppels moedertinctuur in 30 ml brandy.
30 ml water bestaat uit ongeveer 480 druppels, dus 2 druppels in 30 ml is een verhouding van 1:240. Ainsworth noemt dit getal op het etiket.
Er wordt echter geen water gebruikt maar cognac (brandy). De alcohol zorgt dat cognac "dunner" is dan water, en daarom bestaat 30 ml cognac uit ruim 1000 druppels. En voor moedertinctuur (half water / half cognac) geldt dat het ongeveer 800 druppels zijn. Als je daarvanuit gaat (Healing Herbs) wordt het een verhouding van 1:400. De werkwijze is echter hetzelfde: voeg 2 druppels toe aan 30 ml.
Het Bach Centre heeft zijn aanduidingen een aantal keren aangepast. Een aantal jaren gebruikten ze de homeopathische aanduiding "5x", maar ook de (foutieve) aanduiding 1-240% is een tijdlang gebruikt.
Nogmaals: de werkwijze is in alle gevallen die van Edward Bach: voeg 2 druppels remedie toe aan 30 ml.
Ja, dat is verwarrend.
Maar als je het analyseert zie je dat al die leveranciers de remedies op dezelfde manier maken, maar dat verschillend opschrijven.
In de jaren dat Bach zijn Bachbloesems ontwikkelde heeft hij voortdurend kleine aanpassingen gedaan, ook aan de doseringen. Die dosering bleek niet heel nauw te komen omdat Bachbloesems niet met werkzame stoffen werken, maar met het "activeren" van het water waar je de remedie in doet. Het water wordt dan zelf de remedie. Uiteindelijk kwam hij uit op: doe 2 druppels moedertinctuur in 30 ml brandy.
30 ml water bestaat uit ongeveer 480 druppels, dus 2 druppels in 30 ml is een verhouding van 1:240. Ainsworth noemt dit getal op het etiket.
Er wordt echter geen water gebruikt maar cognac (brandy). De alcohol zorgt dat cognac "dunner" is dan water, en daarom bestaat 30 ml cognac uit ruim 1000 druppels. En voor moedertinctuur (half water / half cognac) geldt dat het ongeveer 800 druppels zijn. Als je daarvanuit gaat (Healing Herbs) wordt het een verhouding van 1:400. De werkwijze is echter hetzelfde: voeg 2 druppels toe aan 30 ml.
Het Bach Centre heeft zijn aanduidingen een aantal keren aangepast. Een aantal jaren gebruikten ze de homeopathische aanduiding "5x", maar ook de (foutieve) aanduiding 1-240% is een tijdlang gebruikt.
Nogmaals: de werkwijze is in alle gevallen die van Edward Bach: voeg 2 druppels remedie toe aan 30 ml.
Welk merk Bachbloesems is het beste?
Bij het maken van de remedies gaan sommige fabrikanten zuiverder te werk dan anderen. Zelf maak ik de remedies zo nauwkeurig en kleinschalig dat er geen betere in de wereld te vinden zijn.
Na mijn eigen remedies gaat mijn voorkeur uit naar de remedies van Healing Herbs. Julian Barnard, de oprichter van Healing Herbs, heeft meer dan 35 jaar alle moedertincturen zelf gemaakt, zorgvuldig op dezelfde manier en met dezelfde aandacht zoals Edward Bach dat deed. Na zijn overlijden (13-9-2026) maken zijn medewerkers de moedertincturen, met hetzelfde respect en dezelfde aandacht (en dezelfde strenge precisie).
Helaas blijven de remedies "van het Bach Centre" (eigenlijk van Nelson), met de handtekening van Bach op het etiket, hier behoorlijk ver bij achter. Grootschaligheid en commercie eisen hier hun tol.
Bij het maken van de remedies gaan sommige fabrikanten zuiverder te werk dan anderen. Zelf maak ik de remedies zo nauwkeurig en kleinschalig dat er geen betere in de wereld te vinden zijn.
Na mijn eigen remedies gaat mijn voorkeur uit naar de remedies van Healing Herbs. Julian Barnard, de oprichter van Healing Herbs, heeft meer dan 35 jaar alle moedertincturen zelf gemaakt, zorgvuldig op dezelfde manier en met dezelfde aandacht zoals Edward Bach dat deed. Na zijn overlijden (13-9-2026) maken zijn medewerkers de moedertincturen, met hetzelfde respect en dezelfde aandacht (en dezelfde strenge precisie).
Helaas blijven de remedies "van het Bach Centre" (eigenlijk van Nelson), met de handtekening van Bach op het etiket, hier behoorlijk ver bij achter. Grootschaligheid en commercie eisen hier hun tol.
Hoe gebruik je een Bachbloesem
Hoe lang moet ik een Bachbloesem innemen?
Dat is niet te voorspellen.
Meestal is het zo dat een probleem dat plotseling de kop opsteekt (een acuut probleem) ook weer snel verdwijnt met de juiste remedie. Een probleem dat al lange tijd bestaat (een chronisch probleem), heeft meestal ook een langere behandeltijd nodig.
Soms is één keer innemen al genoeg, soms ben je een paar weken verder. Maar als je de goede Bachbloesem inneemt, dan bemerk je meestal snel een reactie.
Dat is niet te voorspellen.
Meestal is het zo dat een probleem dat plotseling de kop opsteekt (een acuut probleem) ook weer snel verdwijnt met de juiste remedie. Een probleem dat al lange tijd bestaat (een chronisch probleem), heeft meestal ook een langere behandeltijd nodig.
Soms is één keer innemen al genoeg, soms ben je een paar weken verder. Maar als je de goede Bachbloesem inneemt, dan bemerk je meestal snel een reactie.
Ik lees op internet dat ik een kuur van 3 flesjes nodig heb. Hoe zit dit?
Helaas steekt ook in de wereld van de Bachbloesems de commercie de kop op.
Wanneer je een Bachbloesem gebruikt is het de bedoeling dat er iets aan je situatie verandert. Edward Bach bezocht zijn patiënten vaak (meestal elke dag) om te reageren op de verandering sinds zijn vorige bezoek. De patiënt kreeg dan een nieuwe remedie, aangepast aan de nieuwe situatie.
En natuurlijk zijn er situaties die hardnekkig zijn, en een langere adem vragen, maar zeker niet als regel. Het woordje "kuur" suggereert ook nog eens dat je iets moet afmaken. Er bestaat niet zoiets als een Bachbloesem-kuur.
Helaas steekt ook in de wereld van de Bachbloesems de commercie de kop op.
Wanneer je een Bachbloesem gebruikt is het de bedoeling dat er iets aan je situatie verandert. Edward Bach bezocht zijn patiënten vaak (meestal elke dag) om te reageren op de verandering sinds zijn vorige bezoek. De patiënt kreeg dan een nieuwe remedie, aangepast aan de nieuwe situatie.
En natuurlijk zijn er situaties die hardnekkig zijn, en een langere adem vragen, maar zeker niet als regel. Het woordje "kuur" suggereert ook nog eens dat je iets moet afmaken. Er bestaat niet zoiets als een Bachbloesem-kuur.
Ik lees dat een bachbloesem 7 tot 14 dagen "inwerktijd" nodig zou hebben. Hoe zit dat?
Dat is echt zelden nodig. Alleen wanneer de situatie die je wil veranderen al zeer lange tijd onwrikbaar aanwezig is.
Meestal merk je al iets bij de eerste inname: Meer ruimte in je hoofd, of ontspanning... iets dat aangeeft dat de werking is begonnen. En uiterlijk binnen enkele dagen moet er een verandering inzetten. Meestal zal de verandering sneller inzetten naarmate de situatie die je wil veranderen korter bestaat.
Dat wil niet zeggen dat het binnen enkele dagen klaar is, maar als je na enkele dagen nog helemaal niets gemerkt hebt, neem dan contact op met je therapeut, want dan heb je waarschijnlijk niet de goede remedie.
Dat is echt zelden nodig. Alleen wanneer de situatie die je wil veranderen al zeer lange tijd onwrikbaar aanwezig is.
Meestal merk je al iets bij de eerste inname: Meer ruimte in je hoofd, of ontspanning... iets dat aangeeft dat de werking is begonnen. En uiterlijk binnen enkele dagen moet er een verandering inzetten. Meestal zal de verandering sneller inzetten naarmate de situatie die je wil veranderen korter bestaat.
Dat wil niet zeggen dat het binnen enkele dagen klaar is, maar als je na enkele dagen nog helemaal niets gemerkt hebt, neem dan contact op met je therapeut, want dan heb je waarschijnlijk niet de goede remedie.
Hoe werkt een Bachbloesem
Bachbloesems zijn toch gewoon placebo's?
Je zult begrijpen dat ik als Bachbloesemtherapeut denk dat dit niet waar is. Maar inderdaad: bewijs dat maar eens!
Dubbel moeilijk omdat nog steeds niet duidelijk is hoe de Bachbloesems precies werken. Bach zegt dat ze ons weer in balans brengen, zodat ons zelfgenezend vermogen weer kan zorgen dat we "vanzelf" van onze klachten af komen. Bedenk maar eens hoe flinterdun het lijntje kan zijn tussen "uit balans" en "in balans". Een beetje twijfel kan ons al uit balans brengen, terwijl een beetje zelfvertrouwen onze balans juist verstevigt. Het verschil tussen omvallen of rechtop staan, letterlijk en figuurlijk.
Aan de ene kant: wat zou er mis zijn met een placebo als je daarmee zonder bijwerkingen van je klachten af komt? Een prachtig bewijs van de kracht van de menselijke geest.
Aan de andere kant: soms komt iemand een paar dagen na een eerste consult bij me terug om te vertellen dat deze remedie "niets doet", en blijkt de remedie die ik na een vervolggesprek meegeef wel zijn doel te bereiken. Dat verwacht je dan weer niet van een placebo...
Bovendien blijken Bachbloesems te werken voor kleine kinderen, die niet eens weten dat ze ze krijgen, en bij dieren...
Je zult begrijpen dat ik als Bachbloesemtherapeut denk dat dit niet waar is. Maar inderdaad: bewijs dat maar eens!
Dubbel moeilijk omdat nog steeds niet duidelijk is hoe de Bachbloesems precies werken. Bach zegt dat ze ons weer in balans brengen, zodat ons zelfgenezend vermogen weer kan zorgen dat we "vanzelf" van onze klachten af komen. Bedenk maar eens hoe flinterdun het lijntje kan zijn tussen "uit balans" en "in balans". Een beetje twijfel kan ons al uit balans brengen, terwijl een beetje zelfvertrouwen onze balans juist verstevigt. Het verschil tussen omvallen of rechtop staan, letterlijk en figuurlijk.
Aan de ene kant: wat zou er mis zijn met een placebo als je daarmee zonder bijwerkingen van je klachten af komt? Een prachtig bewijs van de kracht van de menselijke geest.
Aan de andere kant: soms komt iemand een paar dagen na een eerste consult bij me terug om te vertellen dat deze remedie "niets doet", en blijkt de remedie die ik na een vervolggesprek meegeef wel zijn doel te bereiken. Dat verwacht je dan weer niet van een placebo...
Bovendien blijken Bachbloesems te werken voor kleine kinderen, die niet eens weten dat ze ze krijgen, en bij dieren...
Maar hoe werkt een Bachbloesems dan?
Edward Bach vertelt ons dat de bloesems "in staat zijn om ons boven onszelf uit te tillen en ons dichter bij onze Ziel te brengen, zoals mooie muziek dat kan, of ieder heerlijk opbeurend iets dat ons inspireert; en juist daardoor brengen ze ons rust en verlichten ze ons lijden." (1931)
Ze doen dat niet via "werkzame stoffen", maar via de energie, de uitstraling, de frequentie van de plant.
Wat helpt als je een rot-dag hebt gehad? Je lievelingsmuziek opzetten en daar helemaal in opgaan.
Krijg je dan stofjes toegediend? Toch knap je ervan op.
Een ander gaat een wandeling maken in de natuur, en dan kom je al heel dicht bij de werking van de bloemen van Bach. Een ontmoeting met een mooie bloem kan je net zo opbeuren als die mooie muziek. En Bach heeft een manier bedacht om de werking van die mooie bloemen op te slaan in zijn druppels.
Het is dus helemaal niet nodig om stofjes toe te dienen: die stofjes maak je zelf aan !
Edward Bach vertelt ons dat de bloesems "in staat zijn om ons boven onszelf uit te tillen en ons dichter bij onze Ziel te brengen, zoals mooie muziek dat kan, of ieder heerlijk opbeurend iets dat ons inspireert; en juist daardoor brengen ze ons rust en verlichten ze ons lijden." (1931)
Ze doen dat niet via "werkzame stoffen", maar via de energie, de uitstraling, de frequentie van de plant.
Wat helpt als je een rot-dag hebt gehad? Je lievelingsmuziek opzetten en daar helemaal in opgaan.
Krijg je dan stofjes toegediend? Toch knap je ervan op.
Een ander gaat een wandeling maken in de natuur, en dan kom je al heel dicht bij de werking van de bloemen van Bach. Een ontmoeting met een mooie bloem kan je net zo opbeuren als die mooie muziek. En Bach heeft een manier bedacht om de werking van die mooie bloemen op te slaan in zijn druppels.
Het is dus helemaal niet nodig om stofjes toe te dienen: die stofjes maak je zelf aan !
Als je een algemene vraag hebt die op deze pagina nog niet beantwoord wordt, dan kun je hem hieronder stellen. Ik zal dan proberen om hem op deze pagina te beantwoorden. Als je ook je e-mailadres invult, dan krijg je hiervan bericht.
N.B. Het gaat hier om algemene vragen over Bach en de bloesems, geen vragen over wat iemand in een specifieke situatie nodig heeft: daarvoor is er het consult.
N.B. Het gaat hier om algemene vragen over Bach en de bloesems, geen vragen over wat iemand in een specifieke situatie nodig heeft: daarvoor is er het consult.
